به مناسبت 12 اردیبهشت روز معلم

اتحادیه یا انجمن صنفی معلمان چیست و چگونه تاسیس شده است؟

 

اتحادیه‌ها و سازمان‌های صنفی یا سندیکایی، نهادهایی هستند داوطلبانه و مستقل. این نهادها از شاغلان یا کارگران یک حرفه یا صنف، صرفنظر از تفاوت‌های سیاسی و عقیدتی و نژادی آنها تشکیل می‌شوند. هدف از ایجاد آن‌ها، تأمین و حمایت از منافع گروهی و اعتلای موقعیت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شاغلان  آن حرفه است. اتحادیه یا انجمن صنفی (سندیکا)، تشکلی انتخابی از جانب کارگران است که با هدف دفاع از حقوق صنفی (اقتصادی- رفاهی) کارگران و نمایندگی کردن آن‌ها مقابل کارفرما شکل می‌گیرد.

درخصوص شغل معلمی از آنجا که برمبنای قانون اساسی، آموزش کشور متمرکز و زیرنظر دولت است و شاغلان این حرفه کارمندان دولت به‌شمار می‌آیند طبیعتاً این تشکل‌ها برای دفاع از حقوق صنفی معلمان و چانه‌زنی با دولت برپا می‌شوند. این اتحادیه‌ها یا کانون‌ها یا تشکل‌های معلمی قاعدتاً نمایندۀ مطالبات و خواست‌های صنفی معلمان کشور در نسبت با دولت خواهد بود.

این تشکل‌ها بدون‌شک حافظ منافع و مطالبات معلمان شاغل در بخش خصوصی نیز هستند؛ زیرا از منظر حقوق و قوانین کار، معلمان بخش خصوصی نیز ذیل اهداف کلان اتحادیه‌ها هستند؛ بنابراین اتحادیه‌های سراسری اصولاً از معلمان بخش خصوصی هم از آن جهت که کارفرمایشان دولت نیست در مسائل دیگر مربوط به پیشۀ معلمی از جمله شأن و منزلت معلمان و وضعیت کلی حرفه‌ای از آنان حمایت می‌کنند.

انجمن‌های صنفی( اتحادیه‌های سراسری یا کانون‌ها) چه فوایدی دارد و کارکردشان چیست؟

 انجمن صنفی(سندیکا) یک تشکل وحدت‌بخش است و شاغلان یک حرفه را از پراکندگی و انزوا و عدم‌ارتباط با یکدیگر نجات می‌دهد. تشکیل انجمن صنفی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افراد یک صنف علایق و اشتراکات بسیاری دارند و نگاهشان به مسائل به اقتضای حرفه‌شان به هم نزدیک است. طبیعی است که هر یک از این افراد به‌تنهایی قادر نیستند مطالبات صنفی خود را پیگیری کنند. انجمن‌های صنفی به‌واسطۀ گرد هم آوردن افراد هم‌صنف قدرت جمعی بیشتری برای چانه‌زنی بر سر مسائل صنف را ایجاد می‌کنند. همچنین، به‌دلیل سازوکارهای دموکراتیک و انتخابی موجود در آنها و نوع شکل‌گیری مدنی این نهادها توان و صدای اجتماعی چشمگیری را برای هر صنفی به‌وجود می‌آورند.معلمان می‌توانند جزء هیأت‌مدیرۀ منتخب اعضا در تشکل‌های صنفی معلمی باشند.

 تشکل‌های معلمان:

  • کانون صنفی معلمان

در اواخرسا ل 1378 تعدادی از معلمان که از مدیریت آموزش‌وپرورش و وضع معیشت و منزلت معلمان ناراضی بودند، به‌صورت خودجوش، هیأت مؤسس کانون صنفی معلمان را تشکیل دادند. در تاریخ 10/7/78 مجوز تأسیس کانون از طرف وزارت کشور صادر شد؛ سپس در تاریخ 17/12/78 اولین مجمع عمومی این تشکل با حضور صدها تن از معلمان به‌منظور انتخاب اعضای هیأت مدیره و تصویب اساسنامۀ کانون در دبیرستان البرز تشکیل شد. کانون صنفی معلمان معتقد است که مشارکت معلمان در تصمیم‌سازی و تعیین سرنوشت خود، جز از طریق توسعۀ تشکل‌های صنفی میسر نمی‌شود. بنابراین کانون صنفی معلمان می‌کوشد تمهیدات لازم را برای نظارت سازمان‌یافتۀ معلمان بر کلیه شئون آموزش و پرورش فراهم نماید.


کانون صنفی معلمان یک نهاد کاملاً صنفی  است و در مقایسه با سایر تشکل‌های موجود معلمان، بیشترین عضو و محبوبیت را در میان معلمان دارد. شعبه‌های کانون صنفی معلمان در سراسر کشور فعال هستند.

نشانی تلگرام کانون صنفی معلمان: https://telegram.me/kanoonsenfi

  • انجمن اسلامی معلمان

انجمن اسلامی معلمان ایران در ابتدای سال ۱۳۵۶ توسط شماری از  معلمان انقلابی ایجاد شد و در سال ۱۳۷۰ به ثبت وزارت کشور رسید. هیأت مؤسس آن افراد زیر بودند: مرتضی کتیرایی، اصغر نوروزی، عباس دوزدوزانی، یدالله حاجی علی اکبری، حسین مظفر و غلامعلی اصغریان. انجمن اسلامی معلمان مطالبات معلمان و مسائل این صنف، عمدتاً از منظر سیاسی دنبال می­کند.

نشانی اینترنتی انجمن اسلامی معلمان : http://aemi.ir/

  

  • سازمان معلمان ایران

سازمان معلمان سازمانی است غیردولتی، مستقل، صنفی- سیاسی، غیرانتفاعی، آرمان‌گرا و مشارکت‌جو که مطابق اساسنامه و مرامنامۀ خود اهداف ذیل را پیگیری می‌کند:  

ایجاد زمینۀ مناسب جهت مشارکت واقعی فرهنگیان در عرصه‌های صنفی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آموزش‌ وپرورش که منجر به ارتقاء شأن و منزلت معلم در جامعه و دخالت مستقیم آنان در ایجاد آموزش‌وپرورشی پویا و فعال و مبتنی بر اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران گردد.

نشانی اینترنتی سازمان معلمان ایران: http://www.iranto.ir/

 

مزایای پیوستن به اتحادیه یا انجمن‌های صنفی معلمان:

(برگرفته از اهداف کانون صنفی معلمان)
1-ایجاد وحدت و همبستگی بین معلمان

2- ارتقاء شأن و جایگاه معلم در جامعه

3- دفاع از حقوق مادی و معنوی همۀ معلمان

4- ایجاد رابطۀ عمیق و پایدار بین معلمان و سایر اقشار جامعه

5- فراهم نمودن زمینۀ مشارکت متشکل معلمان درتصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌های آموزش‌وپرورش

6- ارتقاء مستمر دانش و بینش معلمان

7- رفع تبعیض بین معلمان دوره‌های مختلف و بین معلمان و کارکنان اداری آموزش‌وپرورش

8- ایجاد عدالت در برخورداری از حقوق مادی و معنوی بین معلمان و سایر کارکنان دولت و کمک  به ایفای نقش اساسی معلمان در توسعۀ اجتماعی- فرهنگی جامعه

داستان شنیدنی روز معلم در ایران

در سطح جهان و به پیشنهاد یونسکو روز ۵ اکتبر (۱۳ مهر) به‌عنوان روز جهانی معلم نامگذاری شده است. با این حال در بسیاری از  کشورها بزرگداشت مقام معلم در روز دیگری برگزار می‌شود. در ایران روز معلم 12 اردیبهشت است.

سابقۀ نامگذاری روز معلم در ۱۲ اردیبهشت به پیش از انقلاب برمی‌گردد. ماجرا از این قرار بود که «باشگاه مهرگان» یا همان مجمع صنفی معلمان در ۱۸ بهمن ۱۳۳۹ طی قطعنامه‌ای درخواست افزایش حقوق معلمان را مطرح کرد. ریاست این باشگاه با فردی به نام محمد درخشش بود.

در این قطعنامه آمده بود: «معلمین می‌گویند حقوق یک دبیر لیسانسه کمتر از حقوق یک مستخدم جزء در سازمان برنامه یا شرکت ملی نفت است و ما خودمان مکرر نوشتیم که حقوق یک معلم کمتر از حقوق یک رانندۀ دولتی و به‌مراتب کمتر از یک رانندۀ تاکسی است. یک لیسانسه در وزارت فرهنگ ماهی ۴۰۰ تومان می‌گیرد ولی لیسانسۀ دیگری با همان تحصیلات و پایۀ معلومات در یک سازمان دولتی دیگر، ۲۵۰۰ تومان دریافت می‌کند».

پس از انتشار این قطعنامه، معلمان زیادی حمایت خود را از آن اعلام کردند.

دولت وقت در آن زمان به نخست‌وزیری جعفر شریف‌امامی تازه تشکیل شده بود. وزیر فرهنگ وقت، لایحۀ «اشل حقوقی جدید فرهنگیان» را به مجلس برده بود؛ اما معلمان از این لایحه به‌شدت ناراضی بودند.

به همین دلیل، بنا به درخواست باشگاه مهرگان، معلمان از روز ۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۰ دست به اعتصاب زدند و مدارس را تعطیل کردند و در مقابل مجلس در میدان بهارستان تجمع کردند.

درگیری بین معلمان و مأموران شدت گرفت. سه نفر در اثر تیراندازی مأموران و حمله با سرنیزه یا چاقو مجروح شدند و یکی از گلوله‌ها به پیشانی معلم جوانی به نام ابوالحسن خانعلی نشست.

خانعلی، اهل یکی از مناطق توابع تهران به نام کن بود و به‌عنوان دبیر فلسفه و عربی در دبیرستان‌های جامی و شریف تدریس می‌کرد. خانعلی با مدرک لیسانس معقول و منقول در سال ۱۳۳۵ به استخدام وزارت فرهنگ درآمده بود و همزمان با تدریس، دورۀ دکترای فلسفه را در دانشگاه تهران می‌گذراند.

گفته می‌شود که جنازۀ خانعلی از بیمارستان بازرگان به مسجد اسکندری منتقل شد و «یکصد معلم» دور جنازه را گرفتند تا به دست حکومت نیفتد.

وقایع روز ۱۲ اردیبهشت سال 1340 را از زبان روزنامۀ اطلاعات می‌خوانیم:  «... ساعت ۵/۸ معلمین به میدان بهارستان رسیدند و چون خیابان اکباتان قبلاً توسط مأموران انتظامی بسته شد، در خیابان شاه‌آباد و اول بهارستان بر روی زمین نشستند. مأموران از ماشین آبپاش برای متفرق کردن استفاده کردند. معلمان به‌رغم این که خیس شده بودند از جای خود بلند نمی‌شدند. ... پس از مدتی اولین برخورد صورت گرفت. عده‌ای به طرف ماشین‌ها رفتند تا سر لوله‌.های آب را به سمت دیگر بازگردانند....قرار بود که هیأتی از معلمان با رئیس مجلس ملاقات کنند. اما سیر حوادث به گونۀ دیگری رقم خورد. معلمان فریاد می‌زدند و شعار می‌دادند. مأموران پلیس، تیر هوایی شلیک می‌کردند و با باتوم معلمان را می‌زدند. صدای تیراندازی و شعارهای معلمان در صحن علنی مجلس شنیده می‌شد. مجلس در حال بررسی لایحۀ اشل حقوق معلمان بود که یکی از نمایندگان مخالف از جای خود برخاست و خطاب به رئیس مجلس گفت: در بیرون معلمان را می‌کشند و ما اینجا لایحۀ حقوق معلمان را بررسی می‌کنیم. جلسه متشنج شد....».

پس از مدتی، معلمان با پیکر خونین سه معلم روبرو شدند. دو نفر توسط چاقو زخمی شده بودند و یک نفر از ناحیۀ سر مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود. سرگرد شهرستانی، رییس کلانتری با اسلحۀ کمری خود به سر دکتر خانعلی شلیک کرده بود. پیکر دکتر خانعلی بر روی دست معلمان با شعار« کشتند یک معلم را» به بیمارستان بازرگانان منتقل شد؛ متاسفانه اقدامات پزشکان مؤثر واقع نشد و دکتر خانعلی کشته شد. موج اعتراضات و انزجار از این حادثه سراسر کشور را فرا گرفت. مدارس تعطیل شد و تشییع جنازۀ باشکوهی برای وی برگزار شد.

« جسد دکتر خانعلی از بیمارستان بازرگانان به مسجدی در خیابان اسکندری منتقل شد. روز چهارشنبه ۱۳ اردیبهشت، هزاران معلم در خیابان اسکندری تجمع کردند. تابوت معلم شهید بر دوش معلمان از مسیر خیابان شاه (جمهوری) به سمت میدان بهارستان توسط هزاران معلم و دانشجو و قشرهای دیگر مردم تشییع شد. معلمان اشک می‌ریختند و با فریاد خواستار استعفای شریف امامی و محاکمۀ قاتل دیوصفت معلم دانشمند بودند. گزارش این راه‌پیمایی و اعتصاب نامحدود معلمان در مطبوعات منعکس شد. مردم به هیجان آمدند، احزاب سیاسی، گروه‌های صنفی و سندیکاهای کارگری با صدور اطلاعیه حمایت خود را از معلمان اعلام کردند. تهران بعد از کودتای ۲۸ مرداد چنین راه‌پیمایی باشکوهی ندیده بود. جمعیت سوگوار تابوت را در میدان بهارستان بر زمین گذاشتند. ساعتی بعد پیکر بی‌جان خانعلی با آمبولانس به گورستان ابن‌بابویه در شهرری منتقل و به خاک سپرده شد. روزهای بعد ده‌ها مجلس یادبود در مساجد تهران و شهرستان‌ها به یاد وی برگزار شد».

در پایان تشیع جنازۀ باشکوه خانعلی، قطعنامه‌ای قرائت شد که مهمترین بندهای آن، درخواست استعفای دولت شریف امامی، اجرای قطعنامه باشگاه مهرگان درباره  افزایش حقوق معلمان و مجازات قاتل خانعلی بود.

در پی این حوادث، شریف امامی روز ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰ استعفای خود را به دربار تسلیم کرد و شاه، علی امینی را به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی کرد.

معلمان همچنان به اعتصاب و تجمع مقابل مجلس ادامه می‌دادند و دانشجویان و قشرهای دیگر به آنها پیوسته بودند. امینی تلاش کرد اوضاع را آرام کند؛ به باشگاه مهرگان رفت تا با معلمان دیدار کند، به آنها قول داد خواست‌هایشان عملی شود؛ اما معلمان اعلام کردند که تا زمان اجرای مطالبات دست از اعتصاب برنمی‌دارند.

معلمان معترض در شب هفت خانعلی، روز ۱۲ اردیبهشت را روز معلم نامیدند: «اجتماع عمومی معلمین پایتخت در تاریخ روز ۱۸ اردیبهشت ماه سال ۱۳۴۰ تصویب کردند که روز دوازدهم اردیبهشت ماه به یاد بود اعتصاب موفقیت‌آمیز معلمین ایران و شهادت معلم دانشمند مرحوم دکتر خانعلی، روز معلم اعلام گردد.

سرگرد شهرستانی برکنار و تحویل دادگستری شد، هیأت دولت تصویب کرد که حقوق معلمان افزایش یابد و محمد درخشش به‌عنوان وزیر فرهنگ به کار مشغول شد.

هجده سال بعد استاد عالیقدر مرتضی مطهری در شامگاه یازده اردیبهشت ۱۳۵۸ به‌دست گروه فرقان به شهادت رسید و روز ۱۲ اردیبهشت دوباره به نام روز معلم نامگذاری شد.

استاد مطهری از معماران فکری نظام جمهوری اسلامی است و یکی از کسانی است که با مجاهدت علمی بسیار و آثار ارزشمندی که از خود به جای گذاشت پیش از انقلاب در شکل‌دهی به افکار جامعۀ ایرانی نقشی مهم ایفا کرد و پس از انقلاب اسلامی نیز آثار او همچنان محل رجوع و استفادۀ اقشار مختلف بوده است.

شهید مطهری از همان آغاز نهضت اسلامي ايران از سال‌های 41 و 42  فعالانه وارد صفوف نهضت شد و اوج فعاليت هايش در 15 خرداد 1342 بود که توسط ساواک دستگير و زنداني شد و پس از آزادي نيز تمام هم و غم خود را مصروف تشکل نيروهای مبارز و مسلمان و حفظ نهضت از آسيب‌ها و انحرافات کرد. در تمام اين سال‌ها، استاد مرتضی مطهری به تبيين جوانب مختلف فرهنگ اسلامی در جامعه پرداخت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پیام بانک سینا، حامی اصلی دبیرخانه مدرسه تعاونی

فعالیت های دبیرخانه به روایت تصویر

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید